مىنهد و مىفرمايد : در ميان جهالتها همواره سرگردان است و به نابينا بودن او بسنده نمىكند ، بلكه مىافزايد او همواره سوار بر مركب ظلمت و تاريكى شده و بىآن كه بداند به كدام سو مىرود و به كجا منتهى مىشود ، به پيش مىتازد و اين نخستين توصيف و تشبيه در بارهء آنهاست . توجّه داشته باشيد « عاش » از ماده « عشا » بر وزن « فنا » گاه به معنى نابينايى مطلق تفسير شده و گاهى به معنى ضعف بينايى چشم ، و گاه گفته‌اند به معنى « شبكورى » است ، هر چه باشد صاحب چنين چشمى قادر به ديد صحيح اشيا و آنچه در اطراف او مىگذرد نيست ، و اگر بىاحتياط و بدون مطالعه يا بدون راهنما حركت كند ، گاه در چاه مىافتد ، گاه در آتش ! چنين است حال كسى كه بدون علم و آگاهى كافى در راه پر خطرى همچون راه قضا و داورى ميان مردم گام بگذارد ، كه هر روز از زندگيش مىگذرد بدبختيهاى تازه‌اى براى خود و ديگران بار مىآورد و سرانجام در درّهء هولناك كفر و شقاوت سقوط مىكند و از همه بدتر اين كه چنين آدمى خود را آگاه و دانا و آشنا به موازين داورى و حقّ و عدالت مىداند ! خطايش قابل شمارش و گناهش قابل احصا نيست ! باز در توصيف ديگرى در بارهء جهل و نادانى اين گونه اشخاص مىفرمايد : « او هرگز علوم و دانشها را به طرز صحيحى فرا نگرفته ! ( به همين دليل در هيچ مسأله‌اى با اطمينان و يقين داورى نمىكند ! ) » ( لم يعضّ على العلم بضرس قاطع ) . در اين توصيف ، امام ( ع ) اين گونه افراد را به كسانى تشبيه مىكند كه غذاى خوبى در اختيار دارند ، امّا نجويده فرو مىبرند و هرگز جذب بدن آنها نمىشود . بعضى از شارحان نهج البلاغه گفته‌اند « ضرس » در اين جا اشاره به دندان عقل است كه معمولا هنگام كمال عقل بيرون مىآيد و اين جاهلان مغرور گويى هرگز دندان عقل در نياوردند و هيچ مسأله‌اى را با معيار صحيح ارزيابى نمىكنند و نقطهء مقابل آنها كسانى هستند كه در مسائل كاملا آگاه و اهل خبره‌اند و در بارهء